İsrail’in saldırıları ve bölgede artan güvenlik riskleri, “İslam NATO’su” fikrini yeniden gündeme taşıdı. Sürecin merkezinde Türkiye, İran, Mısır ve Suudi Arabistan bulunuyor. Bu dört ülkenin askeri kapasitesi ve stratejik konumu, olası ittifakın çekirdeğini oluşturabilir.
Zirve ve Gelişmeler
Katar’da olağanüstü toplanan İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) zirvesinde, NATO tarzı bir ortak savunma paktı kurulması tartışmaya açıldı. ABD merkezli Newsweek’in analizine göre, bu zirve Müslüman ülkeler arasında yıllardır konuşulan “ortak İslam ordusu” fikrinin bugüne kadarki en ciddi girişimi olarak öne çıktı.
İsrail’in son dönemdeki saldırıları, Müslüman liderleri daha sert adımlar atmaya itti. Özellikle Doha’daki Hamas heyetine yönelik suikast girişimi ve Gazze’deki bombardımanlar, bölgesel güvenlik endişelerini artırdı.
Öne Çıkan Ülkeler
Çekirdek Ülkeler:
- Türkiye: Hem NATO üyesi olması hem de bölgesel askerî kapasitesiyle doğal aktör.
- İran: “İslam NATO’su” çağrısının öncüsü.
- Mısır: Arap dünyasının en büyük ordusuna sahip; Kahire merkezli ortak komutanlık önerisiyle öne çıkıyor.
- Suudi Arabistan: Körfez liderliği ve finansal gücüyle kritik konumda.
Destekleyici ve Katılımı Beklenen Ülkeler:
- Katar, Irak, Ürdün ve Pakistan, stratejik ve sembolik önemi nedeniyle sürece dahil olabilir.
Geniş Çerçevede Düşünülebilecek Ülkeler:
- Endonezya, Malezya, Cezayir, Fas ve Azerbaycan.
Katılımı Belirsiz Ülkeler:
- BAE ve Bahreyn, İsrail ile normalleşme adımları nedeniyle çekimser.
- Kuveyt, askeri angajman konusunda temkinli olabilir.
- Nijer, Sudan, Somali gibi Afrika’daki bazı Müslüman ülkeler, siyasi destek verse de aktif rol sınırlı.
Tarihçe
“İslam NATO’su” fikri, 1969’da kurulan İİT içinde farklı dönemlerde tartışıldı. 1994’te dönemin Pakistan Başbakanı Benazir Butto, İslam ülkelerinin ortak bir savunma gücü kurması gerektiğini dile getirmişti.
Uzmanlar, ittifakın başarısı için özellikle Suudi Arabistan-İran-Türkiye üçgeninde sağlanacak uzlaşmanın kritik olduğunu vurguluyor.
