Kanada Başbakanı Mark Carney, İsviçre’nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nda (WEF) yaptığı konuşmada küresel düzen, NATO’nun rolü ve Arktik güvenliği konusunda dikkat çeken mesajlar verdi. Carney, ABD’nin Grönland’a yönelik söylemleri üzerinden NATO’nun ciddi bir sınavdan geçtiğini belirterek, bu sürecin Arktik güvenliğinin güçlü ve kararlı biçimde sağlanmasıyla aşılabileceğini vurguladı.
“Kurallara Dayalı Uluslararası Düzen Kısmen Bir Yanılsamaydı”
WEF hitabında küresel sistemin geldiği noktayı değerlendiren Carney, Kanada’nın uzun yıllar “kurallara dayalı uluslararası düzen” içinde refah sağladığını ancak bu düzenin her zaman adil işlemediğini söyledi. Güçlü ülkelerin işlerine geldiğinde kurallardan muaf tutulduğunu ifade eden Carney, ticaret kurallarının simetrik uygulanmadığını ve uluslararası hukukun taraflara göre farklı titizlikle işletildiğini dile getirdi.
Kanada’nın bu yapının açıklarını uzun süre görmezden geldiğini söyleyen Carney, artık bunun mümkün olmadığını belirterek, dünyanın bir geçiş döneminde değil, açık bir kopuş sürecinde olduğunu ifade etti.
“Bir Geçişte Değil, Bir Kopuşun İçindeyiz”
Carney, küresel ekonomide büyük güçlerin entegrasyonu bir silah gibi kullanmaya başladığını savundu. ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük tarifeleri politikalarına değinen Kanada Başbakanı, tarifelerin bir pazarlık aracı, finansal altyapının ise baskı unsuru haline geldiğini söyledi. Tedarik zincirlerinin artık ekonomik değil, stratejik kırılganlıklar olarak görüldüğünü ifade etti.
“Kurallar Korumuyorsa, Kendinizi Korumak Zorundasınız”
Yeni küresel düzende ülkelerin enerji, gıda, kritik mineraller, finans ve tedarik zincirleri alanlarında daha fazla stratejik özerklik arayışına girdiğini belirten Carney, bunun kaçınılmaz olduğunu söyledi. Ancak herkesin içine kapanarak “kendi kalesini” inşa ettiği bir dünyanın daha yoksul, daha kırılgan ve daha az sürdürülebilir olacağı uyarısında bulundu.
Grönland ve Danimarka’ya Açık Destek
Carney, eski düzenin geri dönmesini beklemek yerine yeni ve işleyen kurumlar kurulması gerektiğini vurguladı. Kanada gibi orta ölçekli ülkelerin bu yeni düzene uyum sağlamasının şart olduğunu belirten Carney, farklı sorunlar için farklı koalisyonlar kurduklarını söyledi.
Ukrayna konusunda Gönüllüler Koalisyonu’nun çekirdek üyelerinden biri olduklarını hatırlatan Carney, Arktik egemenliği konusunda ise Grönland ve Danimarka’nın yanında olduklarını açıkça ifade etti. Grönland halkının kendi geleceğini belirleme hakkını kararlılıkla desteklediklerini vurguladı.
“Nostalji Bir Strateji Değildir”
Konuşmasının dikkat çeken bölümlerinden birinde Carney, eski küresel düzenin geri gelmeyeceğini net bir dille ifade etti. Bu duruma üzülmenin ya da geçmişe özlem duymanın bir çözüm üretmeyeceğini söyleyen Carney, “Nostalji bir strateji değildir” ifadelerini kullandı.
Kanada’nın hedefinin bu kırılma sürecinden daha güçlü ve daha adil bir yapı inşa etmek olduğunu belirten Başbakan, orta güçteki ülkelerin gerçeği açıkça kabul etme ve birlikte hareket etme sorumluluğu taşıdığını söyledi.
“NATO Açık Bir Şekilde Sınavdan Geçiyor”
Soru-cevap bölümünde NATO’nun değişen dünya düzenine ayak uydurup uyduramadığı sorulan Carney, ittifakın açık bir sınavdan geçtiğini belirtti. Bu sınava verilecek ilk ve en önemli yanıtın Arktik güvenliğinin sağlam temeller üzerine oturtulması olduğunu ifade etti.
Carney, kısa vadede Kanada, kuzey ülkeleri, İngiltere ve Fransa’nın NATO içindeki ortaklarla birlikte Arktik’te kapsamlı bir güvenlik mimarisi kurması gerektiğini söyledi.
“Grönland’da Çözüm Güvenlikle Başlar”
Grönland konusunda olası bir kriz senaryosu sorulan Carney, çözümün güvenlikle başlayacağını vurguladı. Kanada’nın Arktik güvenliğine tam katkı sunduğunu belirten Başbakan, askeri kapasitenin artırıldığını, denizaltı filosu ve savaş uçaklarının güçlendirildiğini, füze tehditlerine karşı radar sistemlerinin kurulduğunu söyledi.
Rusya’nın Arktik bölgesinde açık bir tehdit olduğunu dile getiren Carney, Çin tehdidinin ise şu aşamada daha çok potansiyel düzeyde olduğunu ve bu seviyede tutulmasının hedeflendiğini ifade etti.
Kanada–Çin İlişkilerine Dair Açıklama
Çin’e yaptığı ziyaretin Kanada’nın Çin’e bağımlı hale geleceği yönündeki eleştirilere de yanıt veren Carney, bunun bir bağımlılık değil, stratejik genişleme hamlesi olduğunu söyledi. Çin’in dünyanın ikinci büyük ekonomisi ve Kanada’nın en önemli ticaret ortaklarından biri olduğunu vurgulayan Carney, bu ilişkilerin doğru yönetilmesi gerektiğini ifade etti.
ABD, Çin, Hindistan, Mercosur ve Avrupa Birliği gibi büyük aktörlerin dışlandığı bir küresel ağın Kanada’yı zayıflatacağını belirten Carney, çok yönlü ilişkilerin ülkeyi daha dayanıklı hale getirdiğini söyledi.
