İsrail’de on binlerce Ultra-Ortodoks Yahudi (Haredi), zorunlu askerlik uygulamasını protesto etmek için sokaklara çıktı. “Milyonluk yürüyüş” adı verilen gösteri, özellikle Batı Kudüs’te yoğunlaştı.
Gösteri Batı Kudüs’te Düzenlendi
Harediler, askerlikten muaf tutulacak bir yasa talep ederek zorunlu askerliğe karşı tepkilerini gösterdi. İsrail’in farklı bölgelerinden gelen katılımcılar, Batı Kudüs’teki Yitzhak Navon tren istasyonunda toplandı. Çok sayıda hahamın destek çağrısı yaptığı gösteri nedeniyle, Batı Kudüs’te tren seferleri geçici olarak durduruldu.
Katılımı Zorlaştıran Önlemler ve Trafik Kısıtlamaları
Gösteriye katılımı zorlaştırmak amacıyla, Tel Aviv’den Batı Kudüs’e bazı tren seferleri iptal edildi. Ayrıca protesto alanına giden bazı yollar araç trafiğine kapatıldı. Bu önlemler, Haredi topluluğunun tepkisini çekti.
Protesto Tarihinin En Büyük Dini Gösterisi
Yaklaşık 2 bin polisin görev aldığı protesto, İsrail’de son yıllarda düzenlenen en büyük dini gösterilerden biri olarak kayıtlara geçti. İsrail polisi, gösteriye 300 bin kişinin katılmasını beklerken, Haredi kaynaklar katılım sayısının 500 bine ulaşabileceğini belirtti.
Siyasi Krizle Paralel Gelişmeler
Gösteri, Başbakan Binyamin Netanyahu ile Ultra-Ortodoks partiler arasındaki siyasi krizin devam ettiği bir dönemde gerçekleşti. Yeşiva (Tevrat okulu) öğrencilerinin zorunlu askerlikten muaf tutulmasını sağlayacak yasanın çıkmaması nedeniyle, hükümetteki Ultra-Ortodoks partisi Şas, milletvekillerinin koalisyondaki görevlerinden istifa etmişti.
Haredilerin Askerlik Tartışması Devam Ediyor
İsrail yasalarına göre 18 yaşını dolduran herkes zorunlu askerlik yapmak zorunda. Ancak Haredi erkeklerin askerlikten muaf tutulması uzun süredir tartışma konusu. Özellikle Gazze Şeridi’nde artan güvenlik ihtiyaçları nedeniyle, Haredilerin askere alınması gündeme gelmişti.
İsrail Yüksek Mahkemesi, 25 Haziran 2024 tarihinde Haredi erkeklerin askerlikten muaf tutulmasının yasal dayanağı olmadığını ve askerliğe uygun olanların göreve çağrılması gerektiğine karar vermişti. Ancak bu kararın uygulanması ve Haredi toplumunu kapsayacak bir yasanın çıkarılmaması, Netanyahu hükümeti ile Haredi koalisyon ortakları arasında ciddi siyasi gerilim yaratmıştı.
Koalisyon Krizi ve Hükümetin Durumu
Haredilerin askerlikten muaf tutulmasını sağlayacak yasanın çıkarılamaması nedeniyle, Degel HaTorah ve Agudat Israel partilerinin oluşturduğu Birleşik Tevrat Yahudiliği İttifakı, hükümetten çekildi. Böylece Netanyahu hükümeti 61 milletvekiliyle azınlık hükümetine dönüştü.
